Jeongwol Daeboreum (정월 대보름) là gì? Ý nghĩa ngày rằm tháng Giêng Hàn Quốc

Jeongwol Daeboreum (정월 대보름) – Ý nghĩa ngày trăng rằm đầu năm

Sau những ngày quây quần bên mâm cơm gia đình trong dịp Seollal (설날), người Hàn Quốc lại hân hoan chuẩn bị cho một sự kiện quan trọng không kém để khép lại chuỗi hoạt động chào xuân đó là Jeongwol Daeboreum (정월 대보름) – Ngày rằm tháng Giêng.

Nếu Seollal là thời điểm để bắt đầu một khởi đầu mới, thì Jeongwol Daeboreum (정월 대보름) – ngày rằm đầu tiên của năm mới (15/1 âm lịch) – chính là lúc người dân hướng về bầu trời, cầu nguyện cho một năm tràn đầy sức khỏe và mùa màng bội thu dưới ánh trăng tròn đầy nhất.

Mặc dù ngày nay Seollal (설날) thường được chú ý nhiều hơn, nhưng trong truyền thống, Jeongwol Daeboreum từng là ngày lễ được tổ chức long trọng hơn cả Seollal. Các phong tục bắt đầu từ ngày 14 âm lịch và kéo dài đến ngày rằm.

Thời xưa, khoảng thời gian từ Tết đến Rằm được coi là một chuỗi lễ hội dài 15 ngày. Tại Hàn Quốc, đây không phải là ngày nghỉ lễ chính thức nên sự hiện diện của nó có phần mờ nhạt hơn so với kỳ nghỉ Tết vừa diễn ra trước đó 15 ngày.

Nguồn gốc và ý nghĩa của Jeongwol Daeboreum (정월 대보름)  

Daeboreum (대보름 trong tiếng Hàn) dịch sang tiếng Anh là ” Đại Trăng ” hoặc ” Trăng Tròn”.

Jeongwol Daeboreum là ngày trăng tròn đầu tiên của năm âm lịch (15/1 âm). Trong quan niệm truyền thống của người Hàn Quốc, ngày trăng tròn đầu tiên này  tượng trưng cho sự viên mãn, đủ đầy và khởi đầu thuận lợi. Người xưa tin rằng nếu đón trăng với tâm thế tốt và thực hiện đúng các phong tục truyền thống thì sẽ có sức khỏe dồi dào, mùa màng bội thu và gia đình bình an.

Vì vậy, Rằm tháng Giêng không chỉ là ngày ngắm trăng, mà còn là ngày cầu phúc mang tính cộng đồng, nơi cá nhân, gia đình và cả cộng đồng cùng gửi gắm ước nguyện cho năm mới.

Ngoài những ý nghĩa trên, Jeongwol Daeboreum còn gắn liền với truyền thuyết “Bắn hộp đàn” (사금갑) – một truyền thuyết nổi tiếng được ghi chép trong Tam quốc di sự (삼국유사), phần Kỷ dị – quyển 1 (기이 제1편), kể về vua Soji Maripgan (소지 마립간) thời Silla (신라).

Truyền thuyết “Bắn hộp đàn” (사금갑)

Theo truyền thuyết, vào ngày Rằm tháng Giêng, vua Soji Maripgan (소지 마립간) chuẩn bị xuất cung đến Cheoncheonjeong (천천정) thì nghe thấy quạ và chuột kêu inh ỏi. Bất ngờ, con chuột nói bằng tiếng người và khuyên nhà vua:

“Hãy đi theo con quạ kia.”

Nhà vua liền sai cận thần đi theo quạ. Khi đến một cái ao, vị quan thấy hai con lợn đang đánh nhau, mải quan sát nên để mất dấu con quạ. Lúc đó, một ông lão từ dưới ao bước lên, đưa cho quan một phong thư và nói:

“Nếu đọc bức thư này thì hai người sẽ chết, còn nếu không đọc thì một người sẽ chết.” Cận thần mang phong thư về dâng vua. Ban đầu, nhà vua định không đọc, nhưng một quan chiêm tinh cho rằng “hai người” là thường dân, còn “một người” chính là nhà vua. Nghe vậy, vua mở thư ra đọc và thấy trong đó ghi:

“Hãy bắn vào hộp đàn geomungo (거문고).”

Nhà vua lập tức bắn vào hộp đàn geomungo (거문고). Khi mở ra, phát hiện hoàng hậu và một nhà sư đang âm mưu hãm hại nhà vua. Nhờ vậy, vua đã thoát khỏi một tai họa lớn.Nhờ sự dẫn đường của quạ mà nhà vua đã thoát nạn.

Để bày tỏ lòng biết ơn đối với “vị cứu tinh” này, nhà vua đã hạ lệnh chọn ngày Jeongwol Daeboreum làm ngày Ngày kiêng quạ (오기일). Vì vậy  Jeongwol Daeboreum còn có tên gọi là Ngày kiêng quạ (오기일).

Các phong tục độc đáo vào ngày Jeongwol Daeboreum

Vào đêm trước ngày Rằm, trẻ em thường đi từng nhà xin cơm. Ngoài ra, người ta tin rằng nếu ngủ vào ngày này thì lông mày sẽ bạc trắng, vì vậy mọi người cố gắng thức trắng đêm. Những đứa trẻ không chịu nổi cơn buồn ngủ sẽ bị người lớn lén bôi bột gạo hoặc bột mì lên lông mày để trêu chọc.

Vào ngày này, người ta tin rằng nếu cho chó ăn thì vào mùa hè chó sẽ bị ruồi bâu nhiều và trở nên gầy gò, vì vậy có phong tục để chó nhịn ăn trong ngày Rằm. Từ đó hình thành câu tục ngữ “như chó đón Rằm” (개 보름 쇠듯), dùng để chỉ những người không thể tận hưởng ngày lễ hay ngày vui.

Ngoài ra, người ta còn kiêng ăn kimchi vào ngày Rằm tháng Giêng vì tin rằng ăn kimchi sẽ gây ra các bệnh ngoài da khiến cơ thể ngứa ngáy. Đặc biệt, họ tin rằng ăn baek-kimchi (kimchi trắng) sẽ khiến tóc bạc sớm, còn ăn Dongchimi (동치미) sẽ làm ruộng lúa mọc rêu, khiến vụ mùa trong năm thất bát. Vì vậy, vào ngày này, người ta tránh ăn tất cả các loại kimchi. 

Dongchimi (동치미)

Baek-kimchi (kimchi trắng)

Các món ăn đặc trưng vào ngày lễ Jeongwol Daeboreum

So với ẩm thực ngày nay, các món ăn trong Tết Rằm tháng Giêng có thể bị xem là đơn giản. Tuy nhiên, trong xã hội truyền thống Hàn Quốc đây có thể là những thực phẩm quý giá mà người dân có thể kiếm được trong mùa đông lạnh giá.

Bureom (부럼)

Vào ngày rằm tháng Giêng, người Hàn Quốc còn có phong tục ăn đập vỏ các loại hạt khô, vỏ cứng rồi ăn, hay còn gọi là Bureom.

Tên gọi Bureom bắt nguồn từ từ “mụn nhọt” (부스럼). Vào buổi sáng sớm ngày rằm tháng Giêng , người Hàn đập số Bureom tương ứng với số tuổi của mình, với những người lớn tuổi thì chỉ cần đập vài hạt tượng trưng, không nên đập nhiều lần mà chỉ nên đập một lần mới tốt.

Những hạt đã được đập vỡ thì bỏ vỏ rồi ăn hoặc hạt đầu tiên thì rải xuống đất. Vào buổi sớm, đập bureom và cầu nguyện một năm bình an, nếu làm như thế thì trong một năm sẽ khỏe mạnh, không bị mụn nhọt.

Cơm ngũ cốc (오국밥)

Cơm ngũ cốc “Ogokbap” là một trong những món ăn tiêu biểu nhất vào ngày Rằm tháng Giêng, gồm có trên năm loại ngũ cốc như gạo nếp, đậu đỏ, đậu đen, hạt kê châu Phi (lúa miến), hạt kê. Món ăn này bắt nguồn từ truyền thuyết mà mình đã kể ở trên.

Sau khi vua Soji (479-500) được một con quạ cứu mạng vào ngày Rằm tháng Giêng, vua đã cho làm món “Yaksik” (약식) để cảm tạ ơn cứu mạng của con quạ. “Yaksik” là một món ăn ngọt gồm những loại hạt mà quạ thích ăn và táo ta, mật ong.

Tuy nhiên, những người dân thường rất khó tìm các loại nguyên liệu như mật ong, hạt thông, hạt dẻ, táo ta nên họ làm cơm ngũ cốc “Ogokbap” thay cho cơm thuốc “Yaksik”.

Bokssam (복쌈)

“Bokssam” là món ăn được gói từ các là to như lá rong biển, cải thảo,… với cơm. Tên gọi “Bokssam”  bắt nguồn từ ý nghĩa từ chính hành động tạo nên món ăn. Từ “ssam”(쌈)  có nghĩa là “gói”, còn “bok” (복) mang nghĩa “phúc”, vì vậy “Bokssam” được hiểu là “gói phúc rồi ăn”, hàm ý tiếp nhận may mắn và điều tốt lành vào cơ thể. Phúc được cầu trong ngày Rằm tháng Giêng chủ yếu gắn với mong ước một năm mùa màng bội thu và cuộc sống no đủ.

Boreum-namul (보름나물)

Bên cạnh cơm ngũ cốc, mâm cơm Rằm tháng Giêng không bao giờ thiếu món Boreum-namul (보름나물). Đây là tên gọi chung cho các loại rau cỏ, lá cây được tẩm ướp gia vị.

Phân loại rau:

• Jinchae (진채): Đây là điểm độc đáo nhất. Người ta dùng các loại rau đã được phơi khô và tích trữ từ mùa hè, mùa thu năm trước (như vỏ bí, củ cải, dương xỉ…). Việc ăn Jinchae vào ngày Rằm không chỉ giúp tận dụng thực phẩm dự trữ mà còn được tin là giúp cơ thể
• Bom-namul (봄나물): Các loại rau xanh mướt đặc trưng của mùa xuân.

Theo truyền thống, các gia đình thường chuẩn bị ít nhất 9 loại rau khác nhau, vì số 9 được coi là con số may mắn, tượng trưng cho sự trọn vẹn và đủ đầy.

Gwibalgisul (Rượu làm sáng tai) – 귀밝이술

Gwibalgisul (귀밝이술) là một loại rượu truyền thống của Hàn Quốc, được uống vào buổi sáng ngày Rằm tháng Giêng, trước bữa ăn đầu tiên trong ngày. Người xưa tin rằng uống loại rượu này sẽ giúp tai nghe rõ hơn, đồng thời mang lại những tin tốt lành trong suốt năm mới.

Một đặc điểm đặc biệt của Gwibalgisul là không được hâm nóng, mà uống khi còn lạnh. Dù là nam hay nữ, già hay trẻ, kể cả những người không uống được rượu, ai cũng phải nhấp một chén nhỏ để lấy may.

Người Hàn tin rằng việc này sẽ giúp họ nghe được nhiều điều tốt đẹp và có một năm thuận lợi. Không chỉ mang ý nghĩa “sáng tai”, rượu này còn giống như một nghi thức xua đuổi điều xui rủi và đón vận may cho cả năm.

Vì tin rằng vận mệnh cả năm có liên quan đến loại rượu uống trong ngày này, người dân thường giữ lại gạo ngon sau mùa thu hoạch để nấu rượu. Thậm chí, có gia đình còn cho thêm thảo dược Đông y với mong muốn bồi bổ sức khỏe và cầu chúc trường thọ.

Những trò chơi truyền thống trong ngày lễ Jeongwol Daeboreum

Nếu ẩm thực giúp nuôi dưỡng cơ thể thì các trò chơi ngày Rằm lại là cách người Hàn kết nối cộng đồng và cầu mong may mắn qua những hoạt động tập thể đầy năng lượng:

Bán cái nóng (Deowi Palgi – 더위팔기)

Ngay sáng sớm, bạn sẽ đi tìm người quen và gọi tên họ. Nếu người đó trả lời, bạn phải hô ngay: “Mua cái nóng của tôi đi!”.

Ý nghĩa: Người Hàn tin rằng nếu “bán” được cái nóng của mình cho người khác thì sẽ tránh được sự oi bức và mệt mỏi trong suốt mùa hè. Lưu ý là việc này chỉ có tác dụng trước khi mặt trời mọc. Nếu mặt trời đã lên thì cái nóng không còn “bán” được nữa. Đây là sự nhắc nhở mọi người nên dậy sớm để bắt đầu một năm mới chăm chỉ.

Kéo co (Juldarigi – 줄다리기)

Cách chơi: Cả dân làng sẽ chia thành hai phe, sử dụng một sợi dây thừng khổng lồ bện bằng rơm để kéo.

Ý nghĩa: Đây không chỉ là cuộc thi sức mạnh mà còn là nghi lễ cầu mùa màng. Người ta tin rằng nếu phe “Nữ” (hoặc phe đại diện cho hướng Tây) thắng thì năm đó sẽ bội thu. Trò chơi này thắt chặt tình đoàn kết giữa các thành viên trong làng.

Ngắm trăng (Dalmaji – 달맞이)

Cách chơi: Vào buổi tối, mọi người sẽ cầm đuốc leo lên những ngọn đồi cao để chờ đón khoảnh khắc mặt trăng tròn đầu tiên của năm mới ló dạng.

Ý nghĩa: Người ta tin rằng ai nhìn thấy trăng rằm đầu tiên sẽ gặp may mắn cả năm. Dưới ánh trăng sáng rực, mọi người sẽ cùng chắp tay cầu nguyện cho những ước nguyện của bản thân và gia đình trở thành hiện thực.

Jwibulnori (쥐불놀이)

Jwibulnori được chơi vào đêm Rằm tháng Giêng để xua đuổi chuột và côn trùng, chuẩn bị ruộng đồng cho mùa vụ, cầu mong một năm bội thu, sức khỏe dồi dào, và may mắn.

Trẻ em và thanh niên cho củi lửa vào những chiếc lon đục lỗ rồi xoay tròn tạo thành những vòng tròn lửa rực rỡ trên cánh đồng. Sau khi quay, người chơi ném vật có lửa này ra ruộng lúa hoặc bãi cỏ khô để đốt, xua đuổi chuột và sâu bọ.

Daljip Taeugi (달집태우기) – Đốt ‘nhà trăng’

Vào buổi tối ngày Rằm, người dân dựng một giàn củi lớn (Daljip) ở bãi đất trống hay ngoài ruộng. Daljip thường có hình chóp nhọn hoặc ngọn đuốc, được làm từ tre, rơm rạ, cành thông và củi, có một lỗ mở hướng về phía mặt trăng.

Theo quan niệm dân gian, ngọn lửa có tác dụng xua đuổi tà khí, bệnh tật và những điều xui rủi của năm cũ. Đồng thời, lửa cháy càng lớn và càng sáng thì năm mới càng gặp nhiều may mắn, mùa màng càng bội thu.

Tổng hợp: Zila Team

Với hơn 11 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực du học Hàn Quốc, Zila sẽ tư vấn mọi thông tin cần thiết về du học Hàn Quốc hoàn toàn MIỄN PHÍ, giúp học sinh và gia đình lựa chọn được trường học và khu vực phù hợp để có được cái nhìn đầy đủ và chính xác nhất trước khi quyết định sang du học Hàn Quốc.

—

LIÊN HỆ NGAY

CÔNG TY TNHH GIÁO DỤC ZILA

☞ CN1: ZILA – 18A/106 Nguyễn Thị Minh Khai, P. Đakao, Q.1, TP. HCM
☎ Hotline CN1: 028 7300 2027 hoặc 0909 120 127 (Zalo)

☞ CN2: ZILA – Tầng 3 (KVAC), 253 Điện Biên Phủ, P.7, Q.3, TP. HCM
☎ Hotline CN2: 028 7300 1027 hoặc 0969 120 127 (Zalo)

☞ HÀ NỘI: ZILA – Số 12 Ngõ 106/42/1 Hoàng Quốc Việt, P. Cổ Nhuế 1, Q. Bắc Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎ Hotline CN3: 0799 120 127 (Zalo)

Email: contact@zila.com.vn
Website: www.zila.com.vn
Facebook: Du học Hàn Quốc Zila