[Văn hóa] Những Bí Mật Thú Vị Về Kiểu Tóc & Trâm Cài Trong Phim Cổ Trang Hàn

Từ những bím tóc tết cuốn vòng quanh đầu đầy quyền lực trong Nàng Dae Jang Geum cho đến kiểu tóc búi thấp thanh tao được cài trâm gọn gàng của Vương phi Kim So Yong trong Chàng Hậu (Mr. Queen) hay Hoàng Hậu Cuối Cùng… Bạn đã bao giờ tự hỏi ẩn sau sự thay đổi ấy là câu chuyện gì chưa?

Trong văn hóa truyền thống Hàn Quốc, mái tóc và trâm cài không đơn thuần chỉ là trang sức làm đẹp. Chúng chính là một chiếc “thẻ căn cước” chân thực nhất, nói lên độ tuổi, giới tính, tình trạng hôn nhân và cả địa vị xã hội của người mặc qua từng thời kỳ. Hãy cùng ngược dòng quá khứ để giải mã những bí mật thú vị ẩn sau mái tóc và phụ kiện truyền thống của người Hàn xưa nhé!

1. Thời niên thiếu ngây thơ với bím tóc Daenggi-meori

Theo truyền thống, trước khi bước qua tuổi 15 để làm lễ trưởng thành, trẻ em Hàn Quốc bất kể nam hay nữ đều để một kiểu tóc giống nhau.

• Đó là kiểu tóc rẽ ngôi giữa, tết thành bím dài thả sau lưng, được gọi là Ttaheun Daenggi-meori (땋은 댕기머리) – tóc tết buộc dải Daenggi.

• Để bím tóc không bị tuột và tăng thêm phần rực rỡ, người ta sử dụng một dải ruy băng bằng vải gọi là Daenggi (댕기).

Trong thực tế, Daenggi có rất nhiều biến thể. Bé gái nhỏ tuổi thường cài 배씨댕기 – Baessi daenggi – một miếng trang sức nhỏ xíu đặt trên đỉnh đầu, hai đầu có dây để buộc ra sau bím tóc, mang ý nghĩa xua đuổi tà ma và cầu chúc cho đứa trẻ lớn lên khỏe mạnh.

2. Bước ngoặt trưởng thành: Lễ Quán lệ và Kê lệ

Khoảng 15 tuổi, những cô cậu bé ngày nào sẽ chính thức được công nhận là người lớn có trách nhiệm thông qua những nghi lễ thiêng liêng, kéo theo sự thay đổi hoàn toàn về mái tóc.

Đối với Nam giới:

• Nam thanh niên sẽ thực hiện Lễ Quán lệ (관례).
• Họ từ bỏ bím tóc đuôi sam quen thuộc để cuộn tóc lên đỉnh đầu, tạo thành búi tóc củ hành gọi là Sangtu (상투머리).
• Để giữ cho phần tóc tơ trên trán được gọn gàng, nam giới sẽ dùng một dải băng ôm quanh đầu gọi là Manggeon (망건).
• Cuối cùng, họ đội lên đầu chiếc mũ đen truyền thống có vành rộng gọi là mũ Gat (갓) – biểu tượng của sự uy nghiêm và học thức.

Đối với Nữ giới:

• Các thiếu nữ sẽ trải qua Lễ Kê lệ: tháo bỏ dải ruy băng Daenggi thời thiếu nữ, đưa tóc lên cao và cài chiếc trâm đầu tiên đánh dấu tuổi trưởng thành hoặc bước vào đời sống hôn nhân.
• Thế nhưng, sau Lễ Kê lệ, vì sao phụ nữ trong Nàng Dae Jang Geum hay Ladies of the Palace lại vấn tóc thành vòng lớn trên đầu, còn trong Chàng Hậu hay Hoàng Hậu Cuối Cùng lại chỉ búi thấp sau gáy? Bí mật nằm ở một bước ngoặt lịch sử chấn động triều đại Joseon

3. Cuộc cách mạng từ kiểu tóc vấn cao Eonjeun-meori (얹은머리) sang tóc búi thấp (쪽진머리)

Sự khác biệt về kiểu tóc của phụ nữ đã kết hôn trên phim cổ trang Hàn Quốc được chia làm hai giai đoạn trước và sau Lệnh cấm năm 1788:

• Thời kỳ của kiểu tóc Eonjeun-meori (얹은머리) và tóc giả Gache (가체) – Trước năm 1788: Phụ nữ thượng lưu đầu và giữa thời Joseon rất chuộng kiểu tóc Eonjeun-meori (얹은머리) – kiểu tóc tết thành bím rồi vấn vòng cao quanh đỉnh đầu. Để vòng tóc đạt độ cao từ 20–30 cm đầy quyền lực, họ phải độn thêm những bộ tóc giả khổng lồ gọi là Gache (가체). Thú vị là nguồn tóc thật để làm Gache phần lớn được thu gom từ phần tóc cạo trên đỉnh đầu của nam giới khi búi tóc Sangtu. Thời bấy giờ, bộ Gache càng đồ sộ càng thể hiện quyền uy, thậm chí một bộ tóc giả đính ngọc có giá lên tới 700 lượng bạc (tương đương 6–7 căn nhà tại kinh thành) và nặng từ 3–5 kg.

• Sự lên ngôi của tóc búi Jjokjin-meori (쪽진머리): Vì Gache quá đắt đỏ gây khuynh gia bại sản và nặng tới mức làm gãy cổ cô dâu khi hành lễ, năm 1788, Vua Jeongjo (Chính Tổ) đã cấm hoàn toàn tóc giả. Từ đây, phụ nữ mọi tầng lớp chuyển sang chải mượt tóc thật và búi gọn thấp phía sau gáy, gọi là Jjokjin-meori (쪽진머리) (hay Jjok-meori – 쪽머리). Và để cố định búi tóc này, người phụ nữ dùng một chiếc trâm cài dài gọi là Binyeo (비녀) xuyên ngang qua. Binyeo chính là thước đo địa vị xã hội sau này: Hoàng tộc và giới quý tộc dùng trâm làm bằng vàng, bạc, ngọc bích, san hô… chạm khắc hình rồng phượng tinh xảo; trong khi dân thường chỉ được phép dùng trâm làm từ gỗ, sừng hoặc xương.

4. Khám phá thế giới phụ kiện xa hoa của phái đẹp (Kiến thức mở rộng)

Bên cạnh trâm Binyeo, búi tóc của người phụ nữ quý tộc Hàn Quốc thời xưa còn là một “bảo tàng nghệ thuật” thu nhỏ với vô vàn món trang sức tinh xảo:

• Dwikkoji (뒤꽂이): Đây là những chiếc trâm nhỏ hơn, nhiều họa tiết hoa lá, chim chóc, được cắm điểm xuyết xung quanh búi tóc Jjok-meori để tăng thêm nét lộng lẫy. Một số chiếc Dwikkoji còn được thiết kế tích hợp dụng cụ lấy ráy tai hoặc chải tóc.

• Cheopji (첩지): Món trang sức này được gắn ở rẽ ngôi giữa của chỏm đầu trước. Cheopji quy định rất nghiêm ngặt về giai cấp: Hoàng hậu dùng hình rồng, phi tần dùng hình phượng hoàng, còn phu nhân quý tộc thường dùng hình ếch hoặc chim tước.

• Tteoljam (떨잠): Những chiếc trâm có các họa tiết đính lò xo, mỗi khi người phụ nữ bước đi, các chi tiết (như bướm bay, chim đậu) sẽ rung rinh sinh động. Tteoljam thường đi kèm với các kiểu tóc giả đồ sộ (Gache – 가체) của vương thất.

Về sau, khi tóc giả Gache bị bãi bỏ, nghệ thuật chế tác chi tiết lò xo rung rinh của Tteoljam đã được kế thừa trọn vẹn lên những chiếc mũ miện Jokduri (족두리) – dùng cho cả đám cưới, lễ nghi gia đình và tang lễ/cúng tế và Hwagwan (화관) – chỉ dùng thuần túy cho các dịp hỷ sự, lễ hội vui tươi và biểu diễn nghệ thuật.

Tổng hợp: Zila Team

Với hơn 11 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực du học Hàn Quốc, Zila sẽ tư vấn mọi thông tin cần thiết về du học Hàn Quốc hoàn toàn MIỄN PHÍ, giúp học sinh và gia đình lựa chọn được trường học và khu vực phù hợp để có được cái nhìn đầy đủ và chính xác nhất trước khi quyết định sang du học Hàn Quốc.

—

LIÊN HỆ NGAY

CÔNG TY TNHH GIÁO DỤC ZILA

☞ CN1: ZILA – 18A/106 Nguyễn Thị Minh Khai, P. Đakao, Q.1, TP. HCM
☎ Hotline CN1: 028 7300 2027 hoặc 0909 120 127 (Zalo)

☞ CN2: ZILA – Tầng 3 (KVAC), 253 Điện Biên Phủ, P.7, Q.3, TP. HCM
☎ Hotline CN2: 028 7300 1027 hoặc 0969 120 127 (Zalo)

☞ HÀ NỘI: ZILA – Số 12 Ngõ 106/42/1 Hoàng Quốc Việt, P. Cổ Nhuế 1, Q. Bắc Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎ Hotline CN3: 0799 120 127 (Zalo)

Email: contact@zila.com.vn
Website: www.zila.com.vn
Facebook: Du học Hàn Quốc Zila