[VĂN HÓA] Nguồn gốc và ý nghĩa của Tết Đoan Ngọ Hàn Quốc

I. Nguồn gốc và ý nghĩa của lễ 단오 (Tết Đoan Ngọ Hàn Quốc)

1. 단오의 유래 – Nguồn gốc của lễ Dano

단오는 어떻게 시작되었을까? 

단오의 유래는 중국 초나라 시대의 충신 굴원(屈原)에게서 비롯된 설화로 알려져 있습니다. 

Tương truyền rằng, nguồn gốc của ngày Tết Đoan Ngọ được bắt nguồn từ Khuất Nguyên (屈原) – một bậc trung thần thời nước Sở của Trung Hoa cổ đại.

굴원은 간신들의 모함으로 실의에 빠져, 기원전 278년 음력 5월 5일 멱라수(汨羅水)에 몸을 던져 자결하였고, 이를 애도하는 백성들이 그의 혼을 위로하고자 쫑즈(粽子)를 강물에 던졌던 행위가 단오의 시작이 되었다는 설이 전해집니다.

Vì bị các gian thần hãm hại đến mức u uất, tuyệt vọng, ông đã gieo mình xuống dòng Mịch La tự vẫn vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch năm 278 trước Công nguyên, và người ta truyền tai nhau rằng vì cảm thương trước tấm lòng trung kiên ấy, người dân đã thả những chiếc bánh ú xuống dòng nước xiết với hy vọng an ủi hương hồn ông; và người ta tin rằng nét đẹp nghĩa tình ấy chính là thuở sơ khai của ngày Tết Đoan Ngọ.

이 풍습은 시간이 흐르며 한반도에도 전해졌고, 우리나라 고유의 풍속과 결합되면서 쑥, 창포, 수리떡, 단오굿 등 다양한 민속의례와 놀이로 발전했습니다. 

Theo dòng chảy của thời gian, phong tục này đã du nhập vào bán đảo Triều Tiên. Khi hòa vào lòng mạch văn hóa bản địa, nó đã hòa quyện và phát triển thành nhiều nghi thức, trò chơi dân gian đặc sắc như tục hái lá ngải cứu, tắm lá xương bồ, làm bánh Suritteok hay lễ hội tế thần Dano-gut.

한편, 벼농사 문화권의 국가에서 음력 5월 5일은 모내기를 마치고 잠시 숨을 돌리는 농한기이기도 합니다.

Mặt khác, đối với các quốc gia thuộc nền văn hóa lúa nước, ngày 5 tháng 5 Âm lịch cũng là thời gian nông nhàn, khi người nông dân có thể tạm nghỉ ngơi sau khi vừa kết thúc vụ cấy.

따라서 옛 한국인들은 다가올 풍년을 기원하기 위해 이 시기에 신령에게 제사를 지내고 축제를 즐기곤 했습니다.

Chính vì vậy, để cầu nguyện cho một vụ mùa bội thu sắp tới, người Hàn Quốc xưa thường tổ chức tế lễ các vị thần linh và vui chơi lễ hội vào thời gian này.

2. 단오의 의미 – Ý nghĩa của lễ Dano

단오(端午)는 문자적으로 ‘음력 5월의 첫 번째 초닷새’를 뜻하며, 일 년 중 양기가 가장 왕성한 환절기라는 깊은 의미를 담고 있습니다.

Về mặt chữ nghĩa, Tết Đoan Ngọ (端午) có nghĩa là ‘ngày mùng 5 đầu tiên của tháng 5 Âm lịch’, mang ý nghĩa sâu sắc là thời điểm chuyển mùa mà dương khí thịnh vượng nhất trong năm.

사람들은 이 날의 순수한 양기를 빌려 액운과 잡귀를 쫓아내고 가족의 건강을 기원하는 다양한 의례를 행했습니다.

Người dân mượn nguồn năng lượng dương thuần khiết của ngày này để thực hiện các nghi thức xua đuổi điềm xấu, tà ma và cầu sức khỏe cho gia đình.

이처럼 단오는 한 해의 풍년을 바라는 대표적인 전통 명절입니다. 또한, 이는 민속놀이를 통해 공동체의 유대를 강화하는 계기이기도 했습니다.

Chính vì thế, tết Đoan Ngọ còn là ngày tết truyền thống tiêu biểu cho ước vọng về một vụ mùa bội thu trong năm. Ngoài ra, đây còn là dịp để thắt chặt tình cảm cộng đồng thông qua các trò chơi dân gian.

II. Phong tục, món ăn và các hoạt động ngày Tết Đoan ngọ

단오 음식은 계절의 변화에 대비하고 건강을 증진하기 위한 약선의 성격을 강하게 띱니다. 특히 쑥, 익모초, 창포, 수리치 등의 약초와 제철 식재료를 활용한 음식들이 주로 준비되며, 이는 단오가 단순한 명절을 넘어 치우와 정화의 날로 인식되었음을 보여줍니다.

Các món ăn ngày Tết Đoan Ngọ mang đậm tính chất của món ăn giải nhiệt giúp thích ứng với sự thay đổi của thời tiết và tăng cường sức khỏe. Đặc biệt, các món ăn sử dụng các loại dược thảo và thực phẩm theo mùa như ngải cứu, cây ích mẫu, xương bồ, rau surichi thường được chuẩn bị vào ngày này. Điều này cho thấy ngày Tết Đoan Ngọ không chỉ đơn thuần là một ngày lễ mà được xem nhìn nhận như một ngày trừ tà và thanh lọc.

“먹는 것 또한 단오의 의식입니다.” 단오 음식은 단순한 향토 먹거리가 아니라, 민간의학과 문화가 결합된 건강의례로서 가치가 이어지고 있습니다.

Việc ăn uống cũng là một nghi thức trong ngày Tết Đoan Ngọ. Ẩm thực ngày Tết Đoan Ngọ không chỉ đơn thuần là những món ăn sản vật địa phương, mà còn lưu giữ vẹn nguyên giá trị như một nghi lễ sức khỏe có sự kết hợp hài hòa giữa y học dân gian và yếu tố văn hóa.

1. Gội đầu bằng nước lá diên vĩ (창포물 머리 감기) 

창포 – 단오에는 창포 뿌리를 삶은 물에 머리를 감거나 마시는 풍습이 있었습니다. 사람들은 창포가 머릿결을 윤기 있게 하고 몸의 열을 내려 여름철 건강을 지켜준다고 믿었습니다. 또한 여성들은 창포 잎으로 비녀를 만들어 머리에 꽂고 단오장을 하는 풍속도 전해져 내려옵니다.

Cây xương bồ – Vào Tết Đoan Ngọ, người xưa có phong tục gội đầu hoặc uống nước nấu từ rễ cây xương bồ. Họ tin rằng xương bồ giúp tóc bóng mượt, thanh nhiệt và tăng cường sức khỏe trong những ngày hè. Bên cạnh đó, phụ nữ còn gọt lá xương bồ làm trâm cài tóc và trang điểm trong dịp Tết Đoan Ngọ – một phong tục được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

2. 익모초·쑥의 활용 – Ứng dụng của ích mẫu và ngải cứu

2.1 익모초 즙 (Nước ép ích mẫu)

단오날 오시에 채취한 익모초는 식욕을 돋우고 건강을 보호하는 효능이 있다고 전해졌습니다.

Người xưa truyền rằng, cây ích mẫu được thu hái vào giờ Ngọ ngày Tết Đoan Ngọ có tác dụng kích thích cảm giác ngon miệng và giúp bồi bổ, bảo vệ sức khỏe.

2.2 약쑥 (Ngải cứu)

약쑥은 벽사와 치유의 효능이 있다고 믿어 말린 뒤 불을 붙여 담뱃불을 당기거나 대문 옆에 세워두었습니다.

Ngải cứu được tin là có khả năng xua đuổi tà khí và chữa bệnh. Vì vậy, người ta thường phơi khô rồi đốt để mồi lửa thuốc lá hoặc đặt bên cổng nhà nhằm cầu bình an.

2.3 약쑥홰 (Đuốc ngải cứu)

약쑥을 묶어 만든 홰에 불을 붙이면 하루 종일 타면서 재액을 막아준다고 여겼습니다.

Người ta còn bó ngải cứu thành đuốc rồi đốt lên. Theo quan niệm dân gian, ngọn đuốc sẽ cháy suốt cả ngày và có tác dụng xua đuổi tai ương.

3. 궁중 음료와 약제: 제호탕과 옥추단 – Thức uống và vị thuốc trong hoàng cung: Jehotang và Okchudan

조선시대에는 단오를 맞아 내의원이 제호탕과 옥추단을 만들어 임금에게 진상했습니다. 제호탕은 사인, 오매육, 초과 등의 약재를 꿀과 함께 달여 만든 청량제로, 여름철 더위를 식히는 데 사용되었습니다. 옥추단은 복통, 설사, 구토 등 여름철 질병을 예방하는 구급약으로 복용했으며, 액운을 막는다는 의미에서 부적처럼 허리에 차고 다니기도 했습니다.

Vào thời Joseon, nhân dịp Tết Đoan Ngọ, Nội y viện chế biến Jehotang và Okchudan để dâng lên nhà vua. Jehotang là thức uống thanh nhiệt được nấu từ mật ong cùng các vị thuốc như sa nhân, thịt quả mơ hun khói và thảo quả, có tác dụng giải nhiệt trong mùa hè. Trong khi đó, Okchudan được dùng như một loại thuốc cấp cứu giúp phòng ngừa các bệnh thường gặp vào mùa hè như đau bụng, tiêu chảy và nôn mửa. Ngoài công dụng chữa bệnh, người xưa còn mang Okchudan bên hông như một lá bùa hộ mệnh với mong muốn xua đuổi điều xui rủi.

4. Ăn bánh Suritteok (수리떡) 

단오 대표 음식으로 수리치나 쑥을 반죽에 넣어 만든 둥근 떡입니다. 모양이 수레바퀴처럼 생겨 ‘수리떡’이라 불리며, 재액을 막고 건강을 기원하는 의미가 담겨 있습니다. 

Món bánh gạo tròn được làm bằng cách nhào bột với rau surichi hoặc lá ngải cứu là món ăn tiêu biểu cho ngày Tết Đoan Ngọ. Hình dáng của bánh giống với bánh xe surit nên được gọi là “suritteok”, đồng thời hàm chứa ý nghĩa ngăn chặn tai ương và mong cầu khỏe mạnh và bánh xe tài lộc sẽ lăn đến với gia đình.

5. Tặng quạt Dano (단오부채):

조선시대에는 단오(음력 5월 5일)가 지나 본격적인 여름 더위가 시작될 무렵, 조정에서 임금에게 올릴 부채를 만드는 풍습이 있었습니다. 이후 임금은 이 부채를 신하와 왕실 종친들에게 하사했으며, 민간에서도 서로 부채를 선물하며 무더운 여름을 시원하고 건강하게 보내기를 기원했습니다. 단오에 서로 부채를 선물하는 것은 시원한 여름을 보내고, 무더위를 이겨내며, 건강과 평안을 기원하는 의미를 담고 있습니다.

Vào thời Joseon, khi mùa hè oi bức bắt đầu cận kề ngay sau ngày Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch), triều đình thường có truyền thống làm quạt để dâng lên nhà vua. Sau đó, nhà vua sẽ dùng những chiếc quạt này để ban tặng cho các quan thần, hoàng thân quốc thích, và người dân cũng tặng quạt cho nhau như một lời chúc giải nhiệt, bình an trong mùa hè nóng nực.

Tặng quạt cho nhau vào ngày Dano để chúc nhau một mùa hè mát mẻ, xua tan cái nóng và cầu mong sức khỏe, bình an.

6. Lễ hội Đoan Ngọ lớn nhất và nổi tiếng nhất tại Hàn Quốc là Lễ hội Gangneung Danoje (강릉단오제) tại tỉnh Gangwon. 

강릉단오제는 단오의 전통을 가장 잘 보존하고 있는 대표적인 축제로, 다양한 민속놀이와 전통 의례를 통해 한국의 문화유산을 계승하고 있습니다. 이 축제는 2005년 유네스코(UNESCO)가 선정한 ‘인류 구전 및 무형유산 걸작(Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity)’으로 지정되었으며, 한국을 대표하는 전통문화축제로 인정받고 있습니다.

Lễ hội Gangneung Danoje là một trong những lễ hội tiêu biểu gìn giữ trọn vẹn nhất các phong tục của Tết Đoan Ngọ Hàn Quốc. Thông qua các nghi lễ truyền thống và trò chơi dân gian đặc sắc, lễ hội góp phần bảo tồn và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống của Hàn Quốc. Năm 2005, lễ hội được UNESCO công nhận là “Kiệt tác Di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại”, trở thành một trong những lễ hội truyền thống tiêu biểu của Hàn Quốc.

축제 기간에는 여성들이 그네뛰기를 하며 활력을 되찾고 일상에서 벗어나 자유를 만끽했습니다. 그네뛰기는 풍년과 건강을 기원하는 의미도 담고 있습니다. 한편, 남성들은 모래판에서 씨름을 하며 힘과 기량을 겨루었는데, 우승자에게는 황소를 상품으로 주는 전통도 이어져 내려오고 있습니다. 이 밖에도 탈놀이, 농악 공연, 전통 제례 등 다양한 문화행사가 함께 열려 단오의 흥겨운 분위기를 더합니다.

Trong thời gian diễn ra lễ hội, phụ nữ tham gia trò đánh đu (그네뛰기) để giải phóng năng lượng, tận hưởng cảm giác tự do sau những ngày lao động vất vả, đồng thời cầu mong sức khỏe và một mùa màng bội thu. Trong khi đó, nam giới thi đấu vật truyền thống (씨름 – Ssireum) trên sân cát để tranh tài, thể hiện sức mạnh và kỹ năng; người chiến thắng theo truyền thống còn được trao tặng một con bò làm phần thưởng. Ngoài ra, lễ hội còn có nhiều hoạt động đặc sắc khác như múa mặt nạ, biểu diễn Nongak, các nghi lễ tế truyền thống và nhiều trò chơi dân gian, tạo nên bầu không khí sôi động và đậm đà bản sắc văn hóa Hàn Quốc.

7. Những câu chúc Tết Đoan ngọ thường gặp

1/ 단오를 맞아 가족 모두 건강하시고 행복하시기를 바랍니다.

Chúc toàn thể gia đình ngày Tết Đoan Ngọ khỏe mạnh và hạnh phúc.

2/ 풍성한 단오 보내시고, 올 한 해 풍년이 들기를 기원합니다.

Chúc các bạn có ngày Tết Đoan Ngọ sung túc và chúc một năm mùa màng bội thu.

3/ 단오의 좋은 기운을 받아 남은 한 해도 무탈하시길 바랍니다.

Chúc các bạn nhận được những năng lượng tốt lành của ngày Đoan Ngọ và bình an trong suốt năm còn lại.

4/ 창포물에 액운을 씻어내고, 좋은 일만 가득하시길 바랍니다.

Chúc các bạn gột rửa được mọi xui xẻo bằng nước cây xương bồ và luôn ngập tràn những điều tốt đẹp.

5/ 시원한 단오선처럼 올여름도 건강하고 시원하게 보내세요!

Chúc các bạn trải qua mùa hè này thật khỏe mạnh và tươi mát như chiếc quạt Đoan Ngọ mát mẻ nhé!

Tổng hợp: Zila Team

Với hơn 11 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực du học Hàn Quốc, Zila sẽ tư vấn mọi thông tin cần thiết về du học Hàn Quốc hoàn toàn MIỄN PHÍ, giúp học sinh và gia đình lựa chọn được trường học và khu vực phù hợp để có được cái nhìn đầy đủ và chính xác nhất trước khi quyết định sang du học Hàn Quốc.

—

LIÊN HỆ NGAY

CÔNG TY TNHH GIÁO DỤC ZILA

☞ CN1: ZILA – 18A/106 Nguyễn Thị Minh Khai, P. Đakao, Q.1, TP. HCM
☎ Hotline CN1: 028 7300 2027 hoặc 0909 120 127 (Zalo)

☞ CN2: ZILA – Tầng 3 (KVAC), 253 Điện Biên Phủ, P.7, Q.3, TP. HCM
☎ Hotline CN2: 028 7300 1027 hoặc 0969 120 127 (Zalo)

☞ HÀ NỘI: ZILA – Số 12 Ngõ 106/42/1 Hoàng Quốc Việt, P. Cổ Nhuế 1, Q. Bắc Từ Liêm, TP. Hà Nội
☎ Hotline CN3: 0799 120 127 (Zalo)

Email: contact@zila.com.vn
Website: www.zila.com.vn
Facebook: Du học Hàn Quốc Zila